Đất đai là tài nguyên đặc biệt của quốc gia, là nguồn lực quan trọng cho sự phát triển của đất nước và là tài sản quý giá của mỗi gia đình chúng ta. Từ bao đời nay, đất gắn bó mật thiết với cuộc sống, văn hóa và sự phát triển của đất nước. Chính vì vậy, việc quản lý, sử dụng đất đai đúng pháp luật là trách nhiệm, nghĩa vụ, đồng thời cũng là quyền lợi của mỗi công dân.

Ngày 18/1/2024, Quốc hội khóa XV đã chính thức thông qua Luật Đất đai (sửa đổi) sau nhiều lần thảo luận, kế thừa và khắc phục những bất cập từ Luật Đất đai 2013 nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới. Luật đã thể chế hóa toàn diện các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về đất đai; đồng thời đề cao tính công khai, minh bạch, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân.

Đất đai thuộc sở hữu toàn dân, do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý. Nhà nước giao đất, cho thuê đất để người dân ổn định sản xuất, an cư lập nghiệp. Quyền sử dụng đất của người dân được pháp luật bảo hộ và thể hiện rõ nhất qua Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, hay còn gọi là “Sổ đỏ”, “Sổ hồng”.

Theo quy định tại Điều 26 và Điều 27 Luật Đất đai năm 2024, người sử dụng đất có các quyền sau:

• Thứ nhất, Quyền chung của người sử dụng đất gồm: Được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất khi có đủ điều kiện theo quy định của pháp luật về đất đai; Hưởng thành quả lao động, kết quả đầu tư trên đất sử dụng hợp pháp; Hưởng các lợi ích khi Nhà nước đầu tư để bảo vệ, cải tạo và phát triển đất nông nghiệp; Được Nhà nước hướng dẫn và giúp đỡ trong việc cải tạo, phục hồi đất nông nghiệp; Được Nhà nước bảo hộ khi người khác xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp về đất đai của mình; Được quyền chuyển mục đích sử dụng đất theo quy định của Luật này và quy định khác của pháp luật có liên quan; Được bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất theo quy định của Luật này;
• Thứ hai, Quyền chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, cho thuê lại, thừa kế, tặng cho quyền sử dụng đất; thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng đất theo quy định của luật này và luật khác có liên quan.

Bên cạnh đó, tại Điều 31 của Luật Đất đai 2024, người sử dụng đất có các nghĩa vụ chung sau: Sử dụng đất đúng mục đích, đúng ranh giới thửa đất, đúng quy định về sử dụng độ sâu trong lòng đất và chiều cao trên không, bảo vệ các công trình công cộng trong lòng đất và tuân thủ quy định khác của pháp luật có liên quan; Thực hiện kê khai đăng ký đất đai; thực hiện đầy đủ thủ tục khi chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, cho thuê lại, thừa kế, tặng cho quyền sử dụng đất, thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật; Thực hiện nghĩa vụ tài chính về đất đai theo quy định của pháp luật; Thực hiện biện pháp bảo vệ đất; xử lý, cải tạo và phục hồi đất đối với khu vực đất bị ô nhiễm, thoái hóa do mình gây ra; Tuân thủ quy định về bảo vệ môi trường, không làm tổn hại đến tài sản và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất có liên quan; Tuân thủ các quy định của pháp luật về việc tìm thấy vật trong lòng đất; Bàn giao lại đất khi Nhà nước có quyết định thu hồi đất theo quy định của pháp luật.

Luật Đất đai 2024 có nhiều quy định mới, trọng tâm đó là:

Thứ nhất, không phân biệt công dân Việt Nam định cư trong nước hay ở nước ngoài trong tiếp cận đất đai.

Thứ hai, Luật đã bổ sung, hoàn thiện quy định về quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất; bảo đảm thống nhất giữa Luật Đất đai, Luật Kinh doanh bất động sản, Luật Nhà ở và quy định pháp luật khác có liên quan;

Thứ ba, Luật đã hoàn thiện quy định về quy hoạch sử dụng đất theo hướng xây dựng hệ thống quy hoạch sử dụng đất đai đồng bộ ở 03 cấp song vẫn bảo đảm đồng bộ với pháp luật về quy hoạch; tăng cường công khai, minh bạch, sự tham gia của người dân trong công tác lập quy hoạch sử dụng đất;

Thứ tư, Luật đã quy định rõ ràng, cụ thể hơn về thẩm quyền, mục đích, phạm vi thu hồi đất, điều kiện, tiêu chí, trình tự, thủ tục thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng tuân thủ Hiến pháp; trong đó, quy định rõ 31 trường hợp cụ thể;

Thứ năm, Luật đã hoàn thiện các quy định về phát triển, quản lý và khai thác quỹ đất; giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất;

Thứ sáu, Luật đã luật hóa và bổ sung, hoàn thiện các quy định về cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở gắn liền với đất nhằm giải quyết tốt những bất cập, vướng mắc trong quản lý và sử dụng đất do lịch sử để lại và từ yêu cầu mới của thực tiễn.

Thứ bảy, Luật hoàn thiện các quy định về chính sách tài chính về đất đai. Bổ sung, hoàn thiện quy định về miễn, giảm tiền sử dụng đất, tiền thuê đất bảo đảm thống nhất giữa Luật Đất đai và các luật khác có liên quan.

Thứ tám, Luật hoàn thiện quy định về chính sách hỗ trợ đất ở, đất sản xuất lần đầu cho cá nhân là người dân tộc thiểu số thuộc diện hộ nghèo, hộ cận nghèo sinh sống tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Thứ chín, Luật đã đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong thực hiện quyền đại diện chủ sở hữu toàn dân về đất đai.

Có thể khẳng định, Luật Đất đai năm 2024 là sự thể hiện quyết tâm của Đảng và Nhà nước Việt Nam trong việc hoàn thiện thể chế, đảm bảo tính công bằng, minh bạch và đặc biệt là bảo vệ tối đa quyền lợi chính đáng của người dân. Vì vậy, mỗi người dân chúng ta cần nắm rõ quyền và nghĩa vụ của mình, chủ động tìm hiểu các quy định mới, sử dụng đất đúng mục đích, tiết kiệm và hiệu quả, góp phần xây dựng quê hương ngày càng phát triển.